Publieke dingen - verkoop Essent

In de diitale versie van het Binnenlands Bestuur" een ambtenarenblaadje stond vandaag:
" Marktdenken en privatiseringen hebben er de afgelopen jaren toe geleid dat de overheid de burger in de rol van klant heeft gedwongen. En een burger die klant is, denkt moeilijker aan het algemeen belang van de samenleving.
Dat betoogde vicepresident Herman Tjeenk Willink van de Raad van State woensdag in een toelichting op het jaarverslag van de Raad. Belangrijkste conclusie daarin is dat de politiek de belangen van de burger uit het oog heeft verloren bij alle plannen voor markwerking en verzelfstandigingen in bijvoorbeeld de zorg en het notariaat. ‘Het falen van de markt was ook gedeeltelijk het falen van de Staat', aldus Tjeenk Willink.
De Staat ging zich volgens hem steeds meer als een bedrijf gedragen en dus werd de burger een consument. 'Die visie is failliet', aldus Tjeenk Willink, mede omdat het consumentengedrag van de burger moeilijk samenging met het algemeen belang.
In een reactie op het jaarverslag van de Raad van State en de toelichting van Tjeenk Willink zei Agens Kant (SP): ‘De vermarkting van de publieke sector ondermijnt de publieke belangen. Dat zie je overal. Je ziet het in de zorg, in het streekvervoer en vul het zelf verder maar in. De belangrijkste constatering is dat het niet gaat om het falen van de markt, maar om het falen van de overheid. Publieke dingen moet je niet uit handen geven'."

Gisteren waren er twee deskundigen te gast bij de raad om een toelichting te geven op de voorgenomen verkoop van Essent. Er was iemand met een liberale visie: bedrijven moeten winst maken, de overheid stelt grenzen en is verantwoordelijk voor beperking en bescherming van het milieu. De consument wil de laagste prijs en maalt niet om publieke belangen als duurzaamheid, dat moet de overheid doen. Aandelenbezit is er niet om bedrijven tot ethisch, duurzaam, consumentbewust handelen te bewegen. Hij vond dat we zo snel mogelijk moesten verkopen: nu is er een goede prijs en een overheid belegt toch ook niet in Shell. Zoiets. Er was ook een sociaal-liberaal die zich afvroeg of we nu we moesten verkopen. Niet of we moesten verkopen. Zijn twijfels waren of het wel goed was dat we zoveel geld kregen - dat leidt meestal niet tot projecten met een goede kosten baten analyse. En of duurzaamheid, levering en prijsstelling wel goed genoeg waren gegarandeerd.

Maar principiele vragen werden niet gesteld. Dat gaat ook niet binnen een liberaal of sociaal liberale visie. Ik denk dat we niet moeten verkopen. Om de hierboven genoemde reden. Als de grote energiebedrijven en het milieu in de problemen komen zullen ze net als de banken toch weer, inclusief problemen, bij de oveheid terugkomen.

Ik was het ook niet eens met het betoog dat we 'toevallig' aandelen hebben in energiebedrijven. We hebben ze niet toevallig en dat geeft een verantwoording. En de verantwoording van aandeelhouders gaat verder dan het hoogste rendement nastreven.