Brabant culturele hoofdstad 2018?

Ooit, 2002, stelde ik voor bij de programmabesprekingen om 's-Hertogenbosch te kandideren als Culturele Hoofdstad. Of dat het programma gehaald heeft weet ik eigenlijk niet meer. Mijn redenering was en is dat onze stad zijn tweede gouden eeuw meemaakt. De eerste was in de vijftiende eeuw. De tijd van Jeroen Bosch. En dat het goed is dat te delen. Te laten zien en de verrijken met ontmoetingen binnen en buiten de stad en Nederland.

Datzelfde vind ik nog steeds. Maar het is lastiger geworden door de aflossingen op de schulden Waardoor we met zijn allen de gaten moeten vullen die in de zakken van het kapitalisme gevallen zijn . Ik wil jullie voor een analyse van deze schuldencrisis graag verwijzen naar een heel mooi filmpje vanuit het marxisties perspectief. Minstens twee keer kijken. (Dit filmpje is ook leuk maar over iets anders: tijd).

Het was een lobbyreisje. Om ons warm te maken voor Culturele Hoofdstad. Veel bestuurders van provincie en gemeenten. Onze eigen burgemeester was er - hij is bestuurlijk trekker van Brabant 2018 en Commissaris Wim van der Donk. Die ik voor de tweede keer zag - indrukwekkend bestuurder. Ontspannen, to the point en visionair. Heel mooie bestuurder. En een stel wethouders en hoge ambtenaren van de steden end en de ambtelijke en creatieve ploeg die nu al in touw is. Samen met de collega raadsleden uit de steden twee bussen vol.

Drie dingen positief:
1. De regio heeft door en met dit jaar afscheid genomen van het verleden als kool en staal - regio en een stap gezet richting dienstensamenleving. Zichzelf opnieuw uitgevonden en op de kaart gezet. En een eenheid geworden.
2. Iedereen in het gebied heeft er actief of passief aan bijgedragen. Elke van de 52 gemeenten had zijn eigen week waarin hij centraal stond en er heel veel te doen was - dit was heel inspirerend. En heeft veel mensen verleid iets te doen. Met een paar raadsleden hadden we meteen ideeën om dit 'bij ons' te herhalen: bij elkaar op bezoek.
3. Het verhaal dat Culturele Hoofdstad geld en energie aantrekt en samenbalt is waar. De investering in culturele hoofdstad is een veel efficienter industriebeleid dan 10 kilometer snelweg aanleggen. (voor de 100 miljoen die Culturele Hoofdstad kost heb je trouwens maar 5 kilometer).

En negatief:
De lastige discussie is die tussen cultuur en cultuur. Waarom geld geven aan Brabant2018 als je tegelijk gaat bezuinigen op allerlei kunst die er al is. Beter die in stand houden dan nieuw verzinnen. Allerlei projectgeld ipv stevige basis.
En natuurlijk waarom cultuurgebobo subsidieren. Gaat niet te veel geld en balgetoespeel op aan dit soort onderonsjes. Er zijn al zoveel mensen aan het werk terwijl er nog geen besluit ligt. We zijn nog maar pas bezig aan het kandidaat worden en er gaat al veel geld heen. Het lijken speeltjes van de elite. Dat verkoopt niet goed in deze tijd.
Anders gezegd:
"Het concept culturele hoofdstad begint een politiek speeltje te worden dat in de handen van politici en ambtenaren verwordt tot een amorf moloch, waarin van sociale innovatie weinig sprake lijkt, om het over creatieve impulsen helemaal maar niet te hebben.
Nieuwe speeltjes zijn altijd aantrekkelijker dan oude speeltjes, zeker in handen van wie het geld van anderen uitgeeft. Het bezit van zo´n nieuw speeltje is belangrijker dan het koesteren van waardevol oud bezit.
Dat lijkt aan de hand met het plan van de culturele hoofdstad soap.
Het zou van inzicht getuigen als politici en ambtenaren van deze weg terug keren en de voorgenomen kandidatuur van Brabantstad intrekken en het geld dat daarmee vrijkomt gebruiken om de bestaande structuur stevig te schragen voor de komende storm..."

Wat me nog langer misschien dan de Europese Hoofdstad zal bijblijven is het bezoek aan het mijncomplex Zollverein. Generaties mannen zijn daar door de mijnen gejaagd. Op de 14e begonnen en doof, met kapotte gewrichten, stoflongen en bloedende handen op een leeftijd van eind dertig weer afgedankt. De blijvende gevolgen voor het milieu: de grond is onder het hele Ruhrgebied 20 bij 50-70 kilometer 17 m gezakt! Zulke hoeveelheden zijn daar uit de grond gehaald. Daardoor moet het nu, zoals de gids het zo mooi uitdrukte, tot Judgement Day worden bemalen; anders wordt het een groot meer, gevoed door rivieren die hun loop zagen omdraaien. En op de vraag of wat we zagen toch wel nieuw opgebouwd zou zijn na de oorlog kregen we het onthutsende antwoord: "Nee dit is gespaard gebleven omdat de Amerikanen meenden dat hieruit de herstelbetalingen gedaan zouden kunnen worden."
Dezelfde vraag speelt rond de Philips gebouwen in Eindhoven, hoorde ik later, waarom zijn die gespaard gebleven terwijl daar toch strategische goederen zijn gemaakt. Welke onderonsjes zaten daaronder. Dat schrijf ik omdat ik gister in Eindhoven was voor de design dagen. Mooi en inspirerend. Waarom nog Culturele Hoofdstad: we hebben dit toch al; maar misschien juist daarom: om dat allemaal aan elkaar te knopen en trots te laten zien.